Warmtepomp als alternatief

Toen de aardgasprijs sterk toenam (zoals bij de start van de oorlog in Oekraïne in 2022), is ook de interesse voor en de verkoop van warmtepompen fors gestegen. Daarna verliep de prijsverhouding van elektriciteit tot aardgas niet zo gunstig meer voor de warmtepompen. Maar door een samenloop van Europese, federale en regionale maatregelen komt de warmtepomp als efficiënt en milieuvriendelijk alternatief voor traditionele gasketels opnieuw in een gunstiger daglicht te staan. 

Wijzigingen in de btw-tarieven bij aankoop 

De federale overheid heeft de aanschafkosten voor nieuwe aardgas- en stookolieketels aanzienlijk verhoogd. Waar renovaties voorheen konden profiteren van een verlaagd btw-tarief van 6% op de installatie, geldt nu voor alle situaties (zowel nieuwbouw als renovatie) het standaardtarief van 21%. Dit maakt de initiële investering in een fossiele ketel direct minder aantrekkelijk. 

Bovendien werd vanaf 1 januari 2026 een belangrijke verandering van kracht in de nieuwbouwsector. De btw op de installatie van warmtepompen in nieuwbouwwoningen zal dalen van 21% naar 6%. Deze verlaging maakt de warmtepomp ook voor nieuwbouwprojecten financieel aantrekkelijker vanaf de start.  

Wijzigingen in de accijnzen op energie 

Een bijkomende maatregel van de federale overheid, die naar verwachting in de loop van 2026 van kracht wordt, betreft de accijnzen op energie. De plannen voorzien in een verhoging van de accijnzen op gas en een gelijktijdige verlaging van de accijnzen op elektriciteit.  

Accijnzen zijn een directe belasting op het energieverbruik en hebben een significante impact op de maandelijkse energiefactuur. Door deze aanpassing stijgen de operationele kosten van een gasgestookte verwarming terwijl de kosten voor elektrische verwarming (en dus ook voor warmtepompen) relatief dalen. 

Extra stimulansen in Vlaanderen 

In Vlaanderen vormt de aangekondigde Vlaamse taxshift een bijkomende stimulans voor warmtepompen. Vanaf 2028 zullen ook de Vlaamse heffingen op elektriciteit geleidelijk verschuiven naar aardgas. Dit betekent dat de kosten voor aardgas in Vlaanderen door hogere belastingen en heffingen structureel zullen toenemen, terwijl de kosten voor elektriciteit zullen dalen.  

En ondanks de afschaffing van Mijn VerbouwPremie voor de hoogste inkomens, blijft de warmtepomppremie voor die inkomens bestaan. Ook dat benadrukt het belang dat de Vlaamse regering hecht aan de energietransitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen.  

Toekomstbestendig investeren 

Climafed, de Belgische federatie voor klimaattechnologieën, roept de gezinnen op om voor een warmtepomp te opteren en hun woning daarvoor aan te passen. Patrick O, verantwoordelijke Public Affairs bij Climafed, geeft volgende raad: “Gebruik de komende jaren om je woning warmtepompklaar te maken: beter isoleren, kieren dichten, PV-panelen plaatsen en de aanvoertemperatuur verlagen. Moet je ketel toch vervangen worden, dan wordt de warmtepomp steeds logischer. Wie bouwt of renoveert, kan er niet meer omheen: investeren in een gasketel is simpelweg niet meer toekomstbestendig. Bovendien kan een warmtepomp dikwijls ook koelen. Tenslotte heeft een warmtepomp een gunstig effect op het energieprestatiecertificaat van een woning, wat uiteindelijk de waarde van de woning ten goede komt.” 

Bijkomend wijst Climafed erop dat de elektriciteitsfactuur de komende jaren zal dalen door het uitdoven van de groenestroomcontracten en dat de gasfactuur zal stijgen door het Europese ETS2-systeem. Dat systeem zou vanaf 2028 het gebruik van fossiele brandstoffen extra belasten. Johan De Cuyper, voorzitter van Climafed, besluit: “De vraag is niet óf warmtepompen de standaard worden, maar wanneer.” 

Types van warmtepompen 

Er bestaan verschillende types van warmtepompen: bodem-water, water-water, lucht-water en lucht-lucht warmtepompen. Het gaat telkens om de combinatie van een warmtebron (bodem, water of lucht) en de wijze waarop de warmte wordt afgegeven aan de ruimte (via water of via lucht). In de naam van het type warmtepomp vind je vooraan de warmtebron en achteraan het afgiftesysteem. We spreken van een hybride warmtepomp voor de combinatie van een warmtepomp met een condensatieketel. 

Of je woning geschikt is voor een warmtepomp, hangt onder meer af van de isolatiegraad. Welk type warmtepomp je het best kiest, hangt dan weer af van je omgeving (plaats, geluid), of je centrale verwarming of plaatselijke verwarming wenst, of de warmtepomp ook warm water moet kunnen maken, enz. Bekijk jouw mogelijkheden met een warmtepompinstallateur met kennis van zaken. Bepaalde types, zoals bodem-water warmtepompen; vergen meer investeringen. Maar houd bij de aankoop ook rekening met het rendement op langere termijn. 

Wanneer best toepassen? 

Nieuw gebouwde woningen en bestaande woningen die een ingrijpende energetische renovatie ondergingen, zijn goed geïsoleerd en functioneren doorgaans met een lagetemperatuurverwarming. Zij worden verwarmd met water op 35 à 55°C in de radiatoren of met vloerverwarming. In die gevallen is de keuze voor een warmtepomp het meest aangewezen.  

Maar een warmtepomp is niet enkel geschikt voor nieuwbouw met vloerverwarming. Ook veel bestaande woningen kan je comfortabel warm krijgen met een warmtepomp, op voorwaarde dat die voldoende geïsoleerd zijn. Bij de renovatie van een woning is de verbetering van de bouwschil bijna altijd een prioritaire ingreep, vooraleer de technische installaties aan te pakken. 

Voor een niet-geïsoleerde woning is een warmtepomp dan weer geen aanrader: een warmtepomp met een hoger vermogen kost meer in aankoop dan een warmtepomp met een beperkt vermogen, en om een niet-geïsoleerde woning comfortabel warm te krijgen, zal een warmtepomp hard moeten werken en veel elektriciteit gebruiken.  

Via de website www.warmtepompklaar.be kunnen eigenaars in enkele eenvoudige stappen achterhalen of hun huis of appartement duurzaam verwarmd kan worden met een warmtepomp, of eerst extra isolatie nodig heeft.  

Meer info 

www.infowarmtepomp.be